Okwewala okwonooneka kw'ennyumba okuva ku biwuka.

Obuwuka obwonoona n’enkola y’okubuziyiza mu mayumba

Obuwuka obwonoona amayumba, nga enkoona (termites), butera okuleeta okwonooneka kungi mu nnyumba z’abantu. Obuwuka buno tebulabika bulungi kubanga butera okukola mu nkukutu, nga bulya emiti egizimba ennyumba okuva munda. Okulaba obuwuka buno nga bukyali butono kiyamba nnyo okuziyiza okwonooneka okw’amaanyi. Enkola y’okubuziyiza (pest control) ekola kinene mu kukuuma ennyumba okuva ku buwuka obwonoona. Kino kikwatagana n’okukebera amayumba buli kiseera, okuteeka eddagala eriziyiza obuwuka, n’okugoberera amagezi ag’enjawulo agayamba okukendeeza ku mikisa gy’obuwuka okuyingira mu nnyumba.

Enkoona y’emiti n’engeri gye yonoona ennyumba

Enkoona zikolera nnyo ku muti, era zino ze zisinga okwonoona ennyumba. Zikola ebituli mu miti, nga zigulya okuva munda, ekireetera omuti okuba omugonvu n’okufuna okwonooneka. Okwonooneka kuno kuyinza okukosa ekitongole ky’ennyumba (home structure) kyonna, nga kuleetera ennyumba okuba mu bulabe. Enkoona zikola mu nkukutu, ekigenza okukola ekizibu okuzilaba nga tezinnaba kwonoona nnyo. Ng’oggyeeko enkoona, obuwuka obulala bwe buyinza okwonoona emiti mulimu n’obuleeta okwonooneka kw’emiti (wood decay) oba okuvunda kw’emiti, okutera okuba nga kulaga obufunze oba obutali bulungi mu kukuuma emiti egyazimbibwamu ennyumba.

Okuziyiza obuwuka obuyingira mu nnyumba

Okuziyiza obuwuka obwonoona okuyingira mu nnyumba yo kusinga butandikira ku kubeera n’ennyumba ennungi era ennyonjo. Manya nti tewali bituli oba enjuba mu bbugwe, mu nzigi, oba mu madirisa. Bino bwe bibawo, obuwuka (insects) buyinza okuyitawo ne buyingira munda. Okukendeeza ku mazzi mu nnyumba, naddala mu bifo nga mu kitchini ne mu kaabuyira, nakyo kikola kinene kubanga obuwuka bungi bwegendera ku mazzi. Okukuuma ekibanja ky’ennyumba kiyonjo, nga tewaliiwo miti emikalu oba ebintu ebirala ebyonoonese ebyinza okukweka obuwuka, kiyamba nnyo okuziyiza obuwuka obuyingira mu nnyumba (infestation).

Okusaka n’okukuuma eby’omuntu

Okusaka ennyumba buli kiseera (inspection) kikola kinene mu kulaba obuwuka nga tebunnaba kwonoona nnyo. Waliwo ebintu ebimu eby’okukebera, nga okukola kw’obuwuka mu miti, ebituli ebirabika mu miti, n’obukyafu obuteerabika. Okusaka okunene kuyinza okukolebwa abakugu mu kuziyiza obuwuka, abalina amagezi n’ebikozesebwa eby’omulembe okukebera n’okulaba obuwuka obutono. Kino kiyamba okukuuma eby’omuntu (property protection) okuva ku kwonooneka okw’amaanyi n’okukendeeza ku nsimbi eziteekebwa mu kuteeka ebintu mu nteeko oluvannyuma lw’okwonooneka.

Enkola z’okugoba obuwuka n’okubwewala

Bwe kiba ng’obuwuka buyinze okuyingira mu nnyumba, waliwo enkola ez’enjawulo ez’okugoba obuwuka (extermination) n’okubwewala. Okuteeka eddagala eriziyiza obuwuka kirimu okuteeka eddagala eriyinza okutta obuwuka oba okubuziyiza okukola ekikolwa kyako. Enkola endala mulimu okukozesa obuwuka obulala obulya obuwuka obwonoona, oba okukozesa ebikozesebwa eby’omulembe okukwata obuwuka. Mu ngeri ez’amaanyi, abakugu bayinza okukozesa enkola ezisinga obukakafu okugoba obuwuka obwonoonese nnyo. Okwewala (treatment) kuno kuteekwa okukolebwa abakugu, kubanga eddagala erimu liba n’obulabe eri abantu n’ebisolo.

Okukuuma ennyumba okuva ku buwuka obwonoona mu ngeri ey’olubeerera

Okukuuma ennyumba okuva ku buwuka obwonoona mu ngeri ey’olubeerera kikwatagana n’okukola ku mbeera zonna eziyinza okuleeta obuwuka okuyingira. Kino kirimu okuziyiza obuwuka okuyingira mu kifo ekisooka, okusaka ennyumba buli kiseera, n’okukola ku bizibu byonna ebifuluma amangu. Okukola ku miti egizimbibwamu ennyumba n’eddagala erigiziyiza okuvunda (decay) nakyo kikola kinene. Okusaba abakugu okukebera ennyumba n’okugiteeka eddagala buli kiseera kiyamba nnyo okukuuma eby’omuntu (property) byo okuva ku buwuka obwonoona (damaging insects) era n’okwonooneka okw’amaanyi, nga kikuuma ennyumba yo nga nnamu era ng’eyimiridde obulungi mu bbanga ddene.

Okuziyiza okwonooneka kw’ennyumba okuva ku buwuka kiyamba nnyo okukuuma ennyumba yo n’ebyamu. Okukola ku bizibu bino nga tebinnaba kugenda mu maanyi kiyamba okukendeeza ku nsimbi z’okuteeka ebintu mu nteeko n’okukuuma ennyumba yo nga nnamu. Okusaka buli kiseera, okukuuma ennyumba yo nga nnyonjo, n’okuteeka eddagala eriziyiza obuwuka byonna bikola kinene mu kukuuma ennyumba yo okuva ku buwuka obwonoona.